Bourgogne

De bourgogne

GESCHIEDENIS

Wanneer de eerste wijnstok in de Bourgogne werd geplant, kan niet exact bepaald worden. Toen de Romeinen de streek veroverden, werden de Bourgondische wijnstokken reeds gecultiveerd. Het Romeinse volk zorgde voor verdere bloei.

In de Bourgogne staat de wijn vooral bekend als een geestrijke drank voor de Kerk. Het waren de cisterciënzer monniken van Citeaux die zich op de wijnbouw in de Bourgogne hebben toegelegd en deze verder hebben gestructureerd. Zij stichtten ondermeer 'Clos de Vougeot' dat zij meer dan zeshonderd jaar bezaten. De Kerk kreeg heel wat schenkingen van adel en landeigenaren. De reden hiervan: de zekerheid te hebben van een goed leven in het hiernamaals. Wat en hoe men over de rol van de Kerk ook mag denken, toch heeft zij heel wat gedaan rond de gezondheid van de mens. In eerste instantie stond zij in voor zieken en gewonden. Hieruit ontstonden de hospitalen 'hospices'. Deze kregen tevens schenkingen van wijngaarden vb. Beaune. Zo ontstond de welgekende wijnveiling van de Hospices de Beaune, uit de verkoop van die wijnen.

Bij het uitbreken van de Franse Revolutie nam de staat de bezittingen van de Kerk in beslag. Wijngaarden die één domein vormden werden verkocht als kleine percelen. De verspreide eigendom en kleinschaligheid is een kenmerk van de wijncultuur in de Bourgogne. Er zijn ongeveer een 37.000 eigenaars op een totaal van 45.000 hectare wijngronden. Het heeft wel een voordeel: een wijnboer die zijn wijnbouw op één stuk grond heeft staan, kan door één enkele hagelbui geruïneerd worden. Maar in de Bourgogne liggen de akkers verspreid zodat bij een onweer de volledige oogst nooit kan vernietigd worden. De kleinschaligheid leidde tot het ontstaan van de 'négociants-éleveurs', de handelshuizen, op het einde van de 18e eeuw.

De druifluis 'phylloxera vastatrix', twee wereldoorlogen en een economische crisis in de jaren '30 sloegen in de Bourgogne toe. Er heerste een dieptepunt en er werd besloten om een promotionele club van wijnboeren op te richten 'Confrérie des Chevaliers du Tastevin'. Toch duurde het tot de jaren '60 voor er een ommekeer kwam. Er werd gestart met de verkoop van gebottelde wijn. Voordien verkocht men alles in vaten, wat de kwaliteit niet ten goede kwam. Van dat moment ging men professioneler te werk. Zo bekwam men tot op de dag van vandaag een volwaardige, kwalitatieve wijn.

BODEM

De bodem van de Bourgogne is zeer sterk afwisselend en vaak zeer verschillend van perceel tot perceel. Soms vraagt men zich eens af of de bodemstructuur een invloed heeft op het karakter van de wijn. Mocht je binnenkort eens in de streek zijn, dan raad ik je aan om enkele wijnen te gaan proeven van éénzelfde appellation. Wat zal er je opvallen? Je zal merken dat deze wijnen anders zullen smaken. Hieruit kan men besluiten dat de bodemsamenstelling niet de grootste invloed heeft op de wijn. Men moet ook nog rekening houden met de weersomstandigheden, de hoogte van de helling waar de wijngaard zich bevindt enz. Maar men mag de rol en de know-how van de wijnboer niet uitsluiten. Hij is degene die bepaalt hoe hij zijn druiven zal telen, met name zijn vinificatietechnieken.

KLIMAAT

In de Bourgogne heerst er een landklimaat. Dit betekent dat de zomers droog en heet kunnen zijn, de winters koud. In de zomer barst er regelmatig een onweer los met als gevolg dat de oogst vernietigd kan worden. In de winter vindt men vaak de wijngaarden onder een laagje sneeuw. Voor de wortels van de wijnstok biedt dit een goede bescherming. In het vroege voorjaar kan de vorst toeslaan. De ontbottende wijnstokken zijn dan heel kwetsbaar. Vroeger liet men om deze reden vaak oliekachels de lucht boven de wijngaarden opwarmen. Tegenwoordig probeert men dit op te lossen door de wijnstokken te besproeien zodat er zich bij bevriezing een isolerend laagje rond de gevoelige vrucht vormt. 

DRUIVENSOORTEN

In de Bourgogne is er een grote variatie wat betreft rode en witte wijn. Toch zijn de druivensoorten hier zeer beperkt. In vergelijking met de Bordeauxwijnen worden de meeste Bourgognewijnen van één soort gemaakt. Er komen zelden mengelingen voor van twee of meerdere soorten. 

• De Pinot Noir
  Deze soort komt in de Bourgogne tot uitstekende resultaten. Op verschillende plaatsen in de wereld werd de Pinot Noir geplant. Maar nergens doet deze het zo goed als in deze streek. Daar heeft de temperatuur voor een groot deel mee te maken. Als de 30° C worden overschreden, stoppen de kleine trosjes met functioneren. De druif verliest hierdoor haar rijkdom. In de Bourgogne gebeurt dit dus heel zeldzaam. 
• De Chardonnay
  In tegenstelling met de Pinot Noir past de Chardonnaydruif zich zonder probleem aan de meest uiteenlopende klimaten aan. Met als gevolg dat deze soort sterk internationaal vertegenwoordigd wordt. In de Bourgogne levert ze een wijn op met rijke, ingewikkelde fruitaroma's. Met de jaren evolueren deze geuren van champignons, gegrilde hazelnoten, gedroogd fruit enz. 
• De Gamay
  Deze soort vindt men vooral in het zuiden van de streek terug. De bodemstructuur is er een oorzaak van. Deze variëteit levert een goed product af op een lichte, zanderige, zure en granieten grond. In het noorden van de streek is de bodemstructuur geheel anders waardoor deze druif vaak een zure wijn aflevert.
• De Aligoté
  Dit is een typische Bourgogne druif. De trossen zijn groter en talrijker dan de Chardonnay. Zij groeit vooral op gronden die minder geschikt zijn voor Pinot Noir en Chardonnay. de wijnen die hieruit voortkomen zijn licht en vragen niet veel tijd om te rijpen. Ze is de basis voor de welgekende Kir en zij is tevens het belangrijkste element voor de Crèmant de Bourgogne.

HERKOMSTBENAMINGEN

Heel wat factoren maken de Bourgognewijn ingewikkeld o.a. door de vele domeinen die met verspreide percelen liggen, de streek strekt zich uit over een strook (van N naar Z) van ongeveer 300 km, de appellations d'origine contrôlées. De laatste term duidt de plaats aan waar de wijn vandaan komt en geeft een bepaalde kwaliteit weer ivm de wijnbereiding. Dit staat in het teken voor de bescherming van kwaliteitswijnen.

Om het wat overzichtelijker te maken, stelde men een hiërarchie op van 4 verschillende appellations. We kunnen dit voorstellen als een piramide : bovenaan de grands-crus en onderaan de appellations régionales. Ik bespreek ze van onder naar boven :

• de regionale of appellations régionales
  Het slaat op wijnen die uit gans Bourgogne komen.
• de gemeentelijke of appellations communales
  Deze term staat voor wijnen die in het dorp waarvan ze de naam dragen geproduceerd worden.
• de eerste crus of appellations premiers cru
  In heel wat wijndorpen bevinden er zich wijngaarden die een hoge kwalitatieve wijn leveren. op het etiket wordt de naam van de wijn met die van het dorp verbonden.
• de grote crus of appellations grands cru.
  Hieronder vallen de allerbeste wijnen. Op het etiket vindt men de naam van de wijngaard terug.